de enige in ons land bewaard gebleven karolingische (abdij)kerk,
de St.Ursmaruskerk in Lobbes (gebouwd omstreeks 900)
Véél meer in trek en meer geschikt voor het koorgebed in de abdijen was het langwerpig gebouwde kerktype, geïnspireerd door de vroeg-christelijke basilica. De oorspronkelijke T-vormige plattegrond van de basiliek wordt aangevuld met een groot koor en een dwarsbeuk, en krijgt zo de vorm van een latijns kruis.
grondplan van een oud-christelijke basiliek |
grondplan van een karolingische abdijkerk |
Nieuw is ook de blokvormige aanbouw (=westbouw) aan de westzijde, met soms aansluitend een westelijk dwarspand. Voorbeelden van deze basilicale bouwstijl treffen we aan in het Franse Picardië (St.-Riquier en Corbie), in het Duitse Rijnland (Sankt Gallen, Werden aan de Ruhr, Fulda, Hersfeld, enz.) en in ons land, nl de St. Ursmaruskerk in Lobbes, een voormalige abdijkerk uit de 9de eeuw, die in de loop der tijden heel wat wijzigingen onderging...
het plastische volumes-spel op de reconstructie-tekening van de karolingische abdijkerk van Lobbes
Hier wordt de aanzet gegeven van het typische spel van volumes uit de romaanse kunst, een functioneel 'blokkendoos'-systeem met naast elkaar geplaatste massa's en binenin een opeenvolging van eenvoudige ruimten (westbouw, hoofdbeuk, dwarsbeuk, koor), van elkaar gescheiden door dwarse bogen. Dit overzichtelijk, goed afgelijnd geheel van volumes, met schaars aangebrachte ramen, geeft een rustige indruk en noopt vanzelf tot gebed en inkeer.
opeenvolging van eenvoudige ruimten (interieur van de St.Ursmaruskerk in Lobbes)
Gewelven treft men enkel aan boven kleine ruimten (zijbeuken, krypte onder het oostkoor) terwijl de grotere gewoon worden afgedekt door een platte houten zoldering, die op dwarsbalken rust.
reconstructie van het eerste stenen zaalkerkje in Leefdaal (J. Mertens)
Tijdens de restauriewerken van de St. Veronakapel, halfweg vorige eeuw, zijn overblijfselen gevonden van een stenen éénbeukig zaalkerkje daterend uit de Karolingische periode, zodat de St. Veronakapel door archeologen wordt beschouwd als de oudste van Vlaams-Brabant. Aanleiding dus om hier wat uit te weiden over de Karolingische kerkelijke (bouw)kunst in het algemeen.
