hallekrypte onder de St.-Lebuinuskerk in Deventer
Al in de karolingische tijd was er op tal van plaatsen een crypte (afgeleid van het Latijnse woord "crypta", wat krocht betekent), in de vorm van een grafkuil onder het koor.
grafcrypte of cubiculum in een Romeinse catacombe
Ze waren geïnspireerd door het het model van de "cubicula", de oud-christelijke catacombengraven. Vanuit de kerk konden de gelovigen de sarkofaag met de relieken van heiligen zien.
de grafcrypte onder de Ste.-Radegonde kerk in Poitiers, die een cubiculum uit de catacomben nabootst.
graftombe van de plaatselijke heilige Rolende in een karolingische crypte
onder de kerk van Gerpinnes (Henegouwen)
plattegrond corridor-crypte
Later ontstond een heuse ondergrondse kapel met ingang langs 2 trappen én een overwelfde gang, de zogeheten "corridor-crypte". Die gang bood ruimte aan meerdere door gangen verbonden grafcellen ("cubicula"), waarin stoffelijke resten werden bewaard van een of meer heiligen, en/of de stichter van de (abdij)kerk, abt of plaatselijke bisschop.
 |
 |
| karolingische corridor-crypte onder de St.-Willibrordusbasiliek in Echternach. Ze bevat een een dwarsbeuk met 5 cubicula aan de westzijde, alle overkluisd met een tongewelf. Rechts ziet U het grondplan. |
Hier en daar werd de crypte zelfs zodanig verruimd dat men pijlers moest plaatsen om een primitieve stenen (ton- of kruis)gewelf te schragen, zoals hier in Echternach.
Merkwaardig is dat op sommige plaatsen zelfs een crypte op de begane grond stond, met het koor van de kerk erboven gebouwd.
