De romaanse St.-Veronakapel
in Leefdaal 

 startpagina
 geografische situering
 reisroute
 de geschiedenis
   • het Steentijdperk
   • de Romeinse tijd
   • de Merovingers
   • de Karolingers
   • de Middeleeuwen
   • het verval (XV-XVIII e.)
   •de Moderne Tijd
 beschrijving van de kapel
   • de plattegrond
   • de constructie
   • de versiering
 de H. Verona
   • de H. Verona-legende
   • de H. Hubertus-legende
   • de verering
 de Verona-wandeling

 de merovingische kunst
   • het tijdskader
  • de kenmerken
  • de bouwkunst
  • de beeldhouwkunst
  • de miniaturen
  • het edelsmeedwerk

 de karolingische kunst
  • het tijdskader
  • de kenmerken
  • de bouwkunst
      - centraalbouw
      - basilica-kerken
      - crypten
      - kloosters
      - profane gebouwen
  • het edelsmeedwerk
  • de ivoorsnijkunst
  • de miniaturen
  • de muurschilderingen

 de romaanse kunst
  • religieuze aspect
  • het tijdskader
  • de bouwkunst
     - karakteristieken
     - de plattegrond
     - de constructie
     - de versiering
     - scholen in Europa
     - ons land
        - Maaslandgebied
           - kenmerken
           - voorbeelden
        - Scheldegebied
           - kenmerken
           - voorbeelden
     - crypten
     - kloosters
     - profane gebouwen
  • de beeldhouwkunst
       - portalen
       - tympanen
       - kapitelen
       - bas-reliëfs
  • de houtskulptuur
       - cultusbeelden
       - kruisbeelden
       - Maria-beelden
  • de ivoorsnijkunst
  • het metaalgietwerk
  • de edelsmeedkunst
       - in het maasland
       - reliekschrijnen
       - liturgie
       - boekbanden
  • de schilderkunst
       - miniaturen
       - fresco's
       - houtschildering
  • de glasramen
  • de weefkunst

 woordenschat
 links
 publicaties

Benedictijnen | Cisterciënsers | Norbertijnen |  [volgende >>]

reconstructie-maquette van de benedictijnerabdij van Cluny,
die model stond voor honderden andere kloosters in Europa

De ontwikkeling en bloei van de romaanse kunst kwam er vooral onder impuls van de wereldberoemde abdij van Cluny (Boergondië), gesticht in 911, bij wie zich aan het einde van de 11de eeuw een duizendtal kloostergemeenschappen in westelijk Europa had aangesloten. Ook in de Nederlanden deed Cluny zijn invloed gelden, maar even verdienstelijk werk werd verricht door plaatselijke abten, bijv. van Namen en Stavelot.

A. kloosterkerk B. Maria-kapel C. ziekenhuis D. eetzaal (refter) E. voorraadkamers F. portaalpaleis G, H, I. herbergen en stallen K. noviciaat L. grafkapel M. slaapzaal-aanbouw

N. kapel van de abt 1. oude kerk 1a. oude voorkerk 2. kapittelzaal 3. spreekzaal 4. monnikenzaal 5.dormitorium boven monnikenzaal 6 en 42. toiletten 8. verwarmingshuis 11. badhuis

12. keuken vr monniken 13. keuken vr leken-broeders 14. voorraadkamer 15. vertrek vr armenbroeders 19. kerkhof 32. bakkerij 36. gastenverblijf (vrouwen) 37. gastenverblijf (mannen) 41. stallen en opslagplaats

plattegrond van de benedictijnerabdij van Cluny (1150)

Het kloosterwezen is afkomstig uit het Oosten. Naar Oosterse en Romeinse trant werden in de romaanse tijd de kloostergebouwen om een vierkante, open binnenhof gegroepeerd. Het romaanse kloostercomplex omvatte, zoals al in de karolingische tijd, drie groepen gebouwen:

• Het centrum is de kloosterkerk, waarop aan de zuidzijde het kloosterslot met kapittelzaal, refter en slaapzaal aansluit. Rond dit middelpunt van de kerk en het kloosterslot liggen de werkplaatsen, de woongebouwen van de lekenbroeders, het gastenverblijf, de stallen, de opslagplaatsen, het ziekenhuis en de tuinen.
  
  luchtopname van de kruisgang in het klooster van Montmajour

• het hoofdcomplex bestaat uit de eigenlijke woning van de monniken met als kern een vierkante binnnenkoer met wandelgalerij errond, naar het model van het Romeinse peristylium. Daarrond stonden de kloostergebouwen in stereotiepe orde. Aan de noordkant de kerk. Aan de oostzijde de kapittelzaal met daarboven de slaapzaal (dormitorium) van de monniken. Op de zuid-oostelijke hoek het scriptorium en het calefactorium, met daarboven het appartement van de abt. De zuidzijde werd ingenomen door de eetzaal (refectorium), met daarboven de reservekamer voor stoffen en kleren (vestiarium). Op de zuidwestelijke hoek de grote keuken en aan de westkant het "cellarium" (= voorraadkelders en - kamers voor voedsel en drank).
  
  klooster van St.-Martin du Canigou (oostelijke Pyreneeën)

• Rondom dit hoofdcomplex stonden, in minder strenge orde en aangepast aan de plaatselijke omstandigheden, de overige dienstgebouwen: novicenhuis, ziekenzaal, school, gastenkamers; vervolgens de bakkerij, de olieslagerij, de wijnpers of brouwerij en de werkhuizen voor allerlei ambachten; tenslotte de gebouwen voor het landbouwbedrijf: stallen, schuren, wagenhuizen, enz.
• Het geheel was omringd door een muur, onderbroken door een of twee poortgebouwen met portiershuis en aalmoezerij.

zuilengalerij in de kruisgang van de abdij in Moissac

De Benedictijnerkloosters onderscheidden zich door hun rijke architectuur. Vooral de kruisgang, een overdekte galerij rond het binnenhof, was soms een echt prachtstuk, met name in de Zuidfranse abdijen, zoals die van Moissac, Montmajour en Arles.

zuilengaanderij in het St.-Trophime klooster in Arles

In ons land zijn slechts enkele interessante overblijfsels van laat-romaanse kloostergebouwen bewaard gebleven:

maasland

de kruisgang van het vroegere romaans klooster bij de O.L.Vrouwbasiliek in Tongeren

deel van de klooster-kruisgang bij de Collegiale Ste-Gertrude in Nijvel

scheldegebied

romaanse bogen in de Gentse St.-Baafsabdij

Romaans zijn verder enkele overblijfselen van de St.-Baafsabdij (ca.1180) in Gent. In de indrukwekkende ruïne staan nog de grote eetzaal, enkele stukken van de kapittelzaal en vooral het achtkantig lavatorium (met geribd koepelgewelf) en de St.-Machariuskapel (met drielobbig venster) op de bovenverdieping.

Benedictijnen | Cisterciënsers | Norbertijnen |  [volgende >>]