houten romaans kruisbeeld (11de e.). Tongeren, O.L.Vrouwbasiliek
Grote romaanse houten kruisbeelden zijn vrij zeldzaam. Onder invloed van de Byzantijnse iconografie wordt op kleine altaarkruisen en op grote houten crucifixen een levende Christus voorgesteld, gekleed in een lange tuniek, die triomfeert over de dood, de zogeheten Christus regnans (Latijn voor "Heersende Christus").
Volto Santo-beeld in de San Martino kathedraal in Lucca (Italië)
14de-eeuwse bronzen kopie van de verdwenen romaanse crucifix
Er ontwikkelden zich nogal wat regionale verschillen in de typologie van de "Triomferende Christus". Een markant voorbeeld is de "Volto Santo" uit het Italiaanse Lucca. Het beeld, dat volgens de overlevering zou zijn vervaardigd door Nicodemus uit een ceder van de Libanon, stond model voor een hele reeks gelijksoortige beelden in heel westelijk Europa, met name in Duitsland en in het Spaanse Catalonië.
houten triomfkruis van Imerward. Braunschweig, Dom, ca. 1175
houten kruisbeeld (midden 12de eeuw). Barcelona, Mus. Catalaanse kunst
Crucifix (einde 12de eeuw). Keulen, am Frauenberg
houten Gero-kruis (naar aartsbisschop Gero). Keulen, Dom, 976.
Jezus zakt door en het hoofd valt zijwaarts naar voren
Monumentale houten kruisen met een dode of lijdende Christus, (die meestal een lendendoek draagt), de zogeheten Christus patiens (Latijn voor "Lijdende Christus"), is tamelijk zeldzaam, en zelfs in dat geval wordt de doodssmart niet in volle heftigheid getoond, zoals in de latere Gotiek. Deze voorstellingen zijn meer bedoeld om niet enkel de verering maar ook het mede-lijden van de gelovigen op te wekken
hoofd van Maaslands kruisbeeld (11de e.) |
hoofd van kruisbeeld uit Maasland (12de e.) |
detail van houten crucifix (1070). Keulen, St.-Georg |
Christus van Leuven |
