het grondplan

plattegrond van een romaanse kerk (Augsburg), met oostelijk dwarsschip en apsis
1. Apsis 2. Priesterkoor 3. Doksaal 4. Kooromgang 5. Straalkapellen |
6. Kruising of viering 7. Transept 8. Schip 9. Zijbeuken 10. Narthex of westbouw |
plattegrond van een romaanse kruiskerk
Het vroegchristelijk driebeukig kerkgebouw (basilica) met langgerekt schip breidde zich - onder invloed van de abdijen en met opnemen van allerlei vreemde elementen, naargelang van de streek - uit tot een nieuw kerktype: de Romaanse kruiskerk. Bij de meeste romaanse kerken bestaan de zijbeuken en het schip uit verschillende traveeën, het deel van de zijbeuk of het schip tussen 2 opvolgende kolommen (op de plattegrond bestaan de zijbeuk en het schip dus uit 5 traveeën). In sommige kerken is boven de Kruising of viering een zogeheten vieringtoren gebouwd. Grotere romaanse kerken hebben niet alleen bredere en hogere zijbeuken en schip, maar hebben soms ook aan beide zijden 2 zijbeuken of hebben langs de zijbeuken een rij kapellen voor heiligen.