De St-Veronawandeling begint op het kerkplein, uiteraard met een bezoek aan de St.-Lambertuskerk.
De oudste gedeelten van het gebouw werden in kalkzandsteen opgetrokken aan het einde van de 12de eeuw, in Maaslandse romaanse stijl met drie beuken, van hetzelfde type als de andere kerken van de Voervallei (Bertem, St.-Veronakapel en Vossem). De kerk moet toen goed geleken hebben op die van Bertem nu, maar ze was wel iets kleiner en architectonisch minder volmaakt gebouwd. Van die oorspronkelijk romaanse kerk zijn, behalve het grondplan, alleen de onderbouw van de toren, een belangrijk deel van de noodmuur van het middenschip met de fraaie romaanse toegang die erin staat afgebeeld, en ook het toegemetselde paradijspoortje in in de zuidzijde van het koor overgebleven.
de St.-Lambertuskerk, gezien vanaf de noordzijde
In 1489 staken de troepen van Maximiliaan van oostenrijk de kerk in brand. De omvang van de schade is niet te achterhalen. In 1542 brandde de kerk gedeeltelijk af. Vooral het koor en het aangrenzende deel van het schip waren erg beschadigd en moesten worden gesloopt. Wegens de onrustige tijden liet de wederopbouw op zich wachten. Rond 1558 waren de herstellingen klaar. Het nieuwe laatgotische koor was langer en overdekt met een elegant stergewelf. Uit die tijd dateert de fraaie renaissancezuil vooraan in het schip.
Het middengedeelte van het schip met het dak werden volledig verbouwd in het derde kwart van de 18de eeuw. De zuidmuur van het schip werd helemaal vervangen, de noordelijke gedeeltelijk, en vervolgens elk voorzien van 3 grote barokvensters. Door de verlenging van de zijbeuken naar het westen raakte de toren ingebouwd. De romaanse lichtbeuk van de middenbeuk verdween en het hele schip kreeg een groot schuurdak. Uit die periode dagtekent een Calvariegroep op het kerkhof, tegen het koor.
In de 19de eeuw verdubbelde bijna de bevolking van de parochie en de toenmalige pastoor droomde luidop van een grotere kerk. Het kerkbestuur ontwierp een plan dat een afbraak inhield van het bestaande gebouw, met uitzondering van het koor. Wegens gehakketak over de betaling van de hoge kosten bleef alles beperkt een bescheiden restauratie in de jaren 1905-06. De toren kreeg een flinke opknapbeurt. De ingang en de bovenstaande vensters werden vernieuwd in neo-gotische stijl en boven de middenbeuk kwam er een houten tongewelf.
het beroemde 1,60 m hoge verguld zilveren reliekborstbeeld van de H. Lambertus
(Hans von Reutlingen, 1505-12). Luik, kathedraal, schatkamer
|
Lambertus werd omstreeks 638 geboren als lid van de Merovingische adel. Hij kreeg onderwijs van de H. Theodard, bisschop van Tongeren-Maastricht. Na diens dood, in 672, volgde hij hem op, maar al in 675 - na de dood van koning Childeric II - werd hij door de hofmeier Ebroïnus van zijn standplaats verdreven, waarna hij 7 jaren in het klooster van Stavelot verbleef. Na de val van Ebroïnus werd bisschop Lambertus door Pepijn II in zijn rechten hersteld en speelde een vooraanstaande rol aan het koninklijk hof. Hij zou, volgens de legende nog een kwarteeuw lang, het christelijk geloof hebben verspreid in Taxandrië (= Kempenland) en Brabant. In 703 of 704 werd hij door een Frankische edelman vermoord in de kerk van Luik, en begraven in Maastricht. Zijn opvolger, bisschop Hubertus, liet zijn relieken overbrengen naar Luik., en boven zijn graf werd een nieuwe basiliek gebouwd. De H. Lambertus wordt doorgaans afgebeeld als bisschop, met om de schouders het "rationele", (kledingsstuk voorbehouden aan bepaalde bisschopszetels, o.m die van Luik, dat herinnert aan het "ephod" van de joodse hogepriesters), meestal met een open boek in de hand, soms een lans of zwaard. Hij wordt aanroepen tegen epilepsie, krampen en barensweeën. Zijn feestdag wordt in Leefdaal gevierd op 17 september.
|
Binnen is de St.-Lambertuskerk heel stemmig. Weinig kerken uit de omgeving kunnen wedijveren met de rijkdom van haar interieur: om te beginnen is er het diepe, elegante laatgotische koor met zijn schitterend netgewelf, rijkelijk versierd met wapenschilden, o.m. die van Hoorn en Merode, en de mooie renaissancezuil vooraan in de kerk, die allebei dateren van het einde van de 16de eeuw. Het opmerkelijke triomfkruis zou gesculpteerd zijn rond het jaar 1500.
het hoofdaltaar versier met een doek van de Vlaamse schilder Gaspar De Crayer
In het barokke hoofdaltaar in gemarmerd hout (17de e.), met classicistisch tabernakel, is het meesterlijke doek "de bekering van de St.-Hubertus" (1662) van de vlaamse schilder Caspar De Crayer verwerkt. Zowel inzake compositie, lichtbehandeling als koloriet liet De Crayer zich beïnvloeden door zijn grote voorbeeld, P.P. Rubens. De pracht van de kledij, de sierlijkheid van de gebaren, de mooie dieren en de weelderige kleuren krijgen een grotere klemtoon dan de stichtende inhoud van de afbeelding: de verschijning van een hert, met een kruis in het gewei, aan Hubertus. Deze heilige werd eeuwenlang vereerd in Leefdaal en was eigenlijk veel populairder dan St.-Lambertus, de patroonheilige van de kerk.
Het sierlijke rococomeubilair, in eikenhout, werd aangeschaft in de 18de eeuw: de beide zijaltaren, de kerkmeesterbanken, de muurbeschotten in Lodewijk XV stijl in koor en dwarsbeuken, de comuniebank, de biechtstoelen en de preekstoel. Een St.-Hubertusbeeld en het befaamde orgel (sinds 1981 beschermd) dagtekenen eveneens uit deze eeuw. In de kerkschat bevindt zich voornamelijk Leuvens liturgisch zilverwerk, zoals een monstrans van 1650 en twee kelken uit de 18de eeuw.
Het gebouw is in de loop der tijden onderworpen geweest aan opeenvolgende restauraties, verbouwingen en de bouwlust van de pastoors. Toch vormt deze haast compleet verbouwde, in oorsprong romaanse, St.-Lambertuskerk een vrij harmonisch geheel van de verschillende bouwstijlen, die in onze gewesten van de 12de tot de 21ste eeuw aan bod kwamen. Ze staat terecht, sinds 1987, op de lijst van beschermde monumenten.
Volg het trajekt op de volgende subpagina's: 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8
