Merovingische sarkofaag uit het grafveld onder de st. Veronakapel
Tijdens restauratiewerken tussen 1951en 1953 werd onder de St. Veronakapel in Leefdaal een grafveld blootgelegd, vermoedelijk daterend uit de 9de eeuw, waaronder zelfs een Merovingische sarkofaag.
Merovingische begraafplaats in Civaux (Frankrijk, Vienne)
Op enkele andere plaatsen zijn overigens soortgelijke Merovingische necropolen opgegraven met gelijkvormige sarkofagen, zoals hier in Civaux in Frankrijk.
Het wordt dan ook helemaal niet uitgesloten geacht dat op de plek van de huidige St.-Veronakapel al in de vóór-romaanse (Merovingische) tijd een primitief houten kerkje heeft gestaan, hoewel daarvan begrijpelijkerwijs niets is overgebleven.
grondplan van een stenen merovingisch plattelandskerkje
Tijdens de Merovingische tijd (5de-8ste eeuw) werden immers in tal van woonkernen in westelijk Europa kleine zaalkerkjes opgetrokken in houten vakwerk met leem, later in natuursteen. Ze omvatten slechts een rechthoekige zaal met aansluitend een smaller en minder hoog priesterkoortje.
grondplan van de St.-Pieterskerk in Vienne (Frankrijk, Isère)
De Merovingers bouwden ook een aantal - verloren gegane - grotere (abdij)kerken in steen. Zoals blijkt uit de schaarse resten, o.m. de funderingen van de St.-Pieterskerk in het Franse Vienne, stonden de romeinse en vroeg-christelijke basilica-architectuur hiervoor model.
de Merovingische St.-Pauluskrypte van Jouarre (Fr.), eind 7de eeuw
Onder invloed van de Germaanse verering van heiligen-relieken, bevond zich onder sommige kerken een krypte met een of meer sarkofagen. De meest beroemde en wellicht oudste van Frankrijk bevindt in Jouarre.
Merovingische krypte van St.-Laurentius (Frankrijk, Grenoble)
Nog een mooi voorbeeld is de krocht van St.-Laurentius in Grenoble.
het baptisterum St.-Jean in Poitiers, het oudst bewaarde christelijke bouwwerk in Frankrijk
Het centrale deel dateert van rond 360, met toevoegingen uit de 6de en 7de eeuw
interieur van de doopkapel in Venasque
Naast grotere Merovingische stads- of abdijkerken stond soms een vierkant, achthoekig of kruisvormig baptisterium (=doopkapel). Voorbeelden van deze Merovingische centraalbouw treft men in Frankrijk nog aan in Poitiers, Venasque, Fréjus, Aix, Marseille en Riez.
