De romaanse St.-Veronakapel
in Leefdaal 

 startpagina
 geografische situering
 reisroute
 de geschiedenis
   • het Steentijdperk
   • de Romeinse tijd
   • de Merovingers
   • de Karolingers
   • de Middeleeuwen
   • het verval (XV-XVIII e.)
   •de Moderne Tijd
 beschrijving van de kapel
   • de plattegrond
   • de constructie
   • de versiering
 de H. Verona
   • de H. Verona-legende
   • de H. Hubertus-legende
   • de verering
 de Verona-wandeling

 de merovingische kunst
   • het tijdskader
  • de kenmerken
  • de bouwkunst
  • de beeldhouwkunst
  • de miniaturen
  • het edelsmeedwerk

 de karolingische kunst
  • het tijdskader
  • de kenmerken
  • de bouwkunst
      - centraalbouw
      - basilica-kerken
      - crypten
      - kloosters
      - profane gebouwen
  • het edelsmeedwerk
  • de ivoorsnijkunst
  • de miniaturen
  • de muurschilderingen

 de romaanse kunst
  • religieuze aspect
  • het tijdskader
  • de bouwkunst
     - karakteristieken
     - de plattegrond
     - de constructie
     - de versiering
     - scholen in Europa
     - ons land
        - Maaslandgebied
           - kenmerken
           - voorbeelden
        - Scheldegebied
           - kenmerken
           - voorbeelden
     - crypten
     - kloosters
     - profane gebouwen
  • de beeldhouwkunst
       - portalen
       - tympanen
       - kapitelen
       - bas-reliëfs
  • de houtskulptuur
       - cultusbeelden
       - kruisbeelden
       - Maria-beelden
  • de ivoorsnijkunst
  • het metaalgietwerk
  • de edelsmeedkunst
       - in het maasland
       - reliekschrijnen
       - liturgie
       - boekbanden
  • de schilderkunst
       - miniaturen
       - fresco's
       - houtschildering
  • de glasramen
  • de weefkunst

 woordenschat
 links
 publicaties

A	B	C	D	E	F	G	H	I	J	K	L
M	N	O	P	Q	R	S	T	U	V	W	Z

zaagtandfries

horizontale band waarmee een gevel aan de bovenzijde wordt afgesloten. Kenmerkend is de versiering onder de lijst waarbij een reeks stenen met de kopse kant schuin naar voren zijn gemetseld, waardoor het een serie tanden van een zaag lijkt. Een losse band van zaagtandbakstenen worden muizentanden genoemd.

zaalkerk

rechthoekige kerk die eenbeukig ofwel eenschepig is, waarbij dus de ruimte niet door zuilen of pijlers in meer dan één beuk is onderverdeeld. Soms is voor het altaar een ronde nis gebouwd (absis), in de romano-gotiek was de altaarruimte meestal recht en in de gotiek veelhoekig. Door hun eenvoudige vorm werden vooral dorpskerken als zaalkerk uitgevoerd.

zadeldak

opgaand dak bestaande uit 2 rechthoekige zijden (=dakvlakken of dakschilden), die schuin tegen mekaar aan zijn geplaatst en bovenaan bij de horizontale noklijn samenkomen. Omwille van zijn eenvoud is het zadeldak de meest voorkomende dakvorm in de romaanse kerkenbouw. Minder algemeen zijn zadeldaktorens, dwz kerktorens bekroond met een zadeldak. Elementen van een zadeldak zijn o.m. het spantbeen met daarop bevestigd de gordingen. Op de gordingen bevestigt men de kepers die ondersteund worden door klossen. Daarop wordt de bebording met de stof-en pannenlatten op bevestigd.

ziende kap

kap waarbij de kapconstructie (gebinte) vanuit de eronder liggende ruimte kan worden gezien.

zijbeuk

een lagere ruimte aan weerszijden van en evenwijdig aan het middenschip van de kerk. Als het middenschip en de zijbeuken even hoog zijn spreekt men van een hallenkerk. Vaak werden in de Middeleeuwen nog een of méér kapellen naast de zijbeuken gebouwd, bestemd voor de verering van lokale of regionale heiligen.

zijschip

langwerpige zijruimte die het middenschip in lang- of dwarsschip flankeert

zuil

vrijstaande monolithische kolom of drager met ronde dwarsdoorsnede, doorgaans bestaande uit een lange, relatief slanke, naar boven toe smaller wordende massieve schacht, die rechtop staat en een ondersteunende functie heeft. Een zuil rust onderaan op een basement (voet) en wordt bovenaan bekroond door een kapiteel (kopstuk). Door haar ronde doorsnede onderscheidt ze zich van de (vierkante of rechthoekige) pijler. Zuilen, versierd met spiraalvormige reliëfs, werden soms gebruikt als op zichzelf staande 'gedenknaalden', naar het voorbeeld van de zuil van keizer Trajanus in Rome.
In de romaanse tijd, met name in de beginperiode, liet men zich voor de vormgeving en voor de decoratie van het kapiteel vooral inspireren door de klassieke Dorische, Ionische en Corinthische zuilen van de Grieken of door de Toscaanse en Composietzuilen van de Romeinen. Behalve de vrijstaande zuil is er ook de muurzuil, zoals de halfzuil, die slechts voor de helft uit een muur of een pijler naar voren steekt.

zuilenhals

onderste deel van een kapiteel, dat het zuilenlichaam verlengt.

zuilorde

in de Oudheid vastgelegd architectuurstelsel, waarbij de zuil, het kapiteel, de architraaf (= de last van het te steunen gebouw dragende hoofdbalk) en de kroonlijst (= horizontaal naar voren springende muurstrook) op elkaar zijn afgestemd. In de Griekse bouwkunst kent men de Dorische (met eenvoudig kussenvormig kapiteel), de Ionische (met volutenkapiteel) en de Corinthische Orde (met kapiteel in de vorm van twee rijen acanthusbladeren en hoekvoluten). In de Romeinse architectuur werden deze orden overgenomen, maar er waren ook variaties, zoals de Toscaanse Orde (met Dorische elementen), en de composietorde (met Ionische en Corinthische vormen).

zwaluwstaartverbinding

Een om-en-om houtverbinding, vooral toegepast bij de assemblage van dakgebinten en bij meubels.

zwik

driezijdig, vaak rijkelijk versierd hoekstuk tussen een boog (of cirkel) en de rechthoekige omlijsting waarin de boog (cirkel) is gevat. Hangzwikken worden gevormd als sferische driehoeken in de overgang van een vierkant grondvlak naar de ronding van de koepel.